Trong hoạt động logistics, phần lớn hàng hóa có thể vận chuyển bằng xe tải, container hoặc các phương tiện thông thường. Tuy nhiên, với những thiết bị công nghiệp có kích thước hoặc trọng lượng đặc biệt lớn như máy biến áp, bồn công nghiệp, kết cấu thép, máy móc dây chuyền, thiết bị điện gió hay thiết bị phục vụ các dự án năng lượng, việc vận chuyển trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Đây là nhóm hàng thường được nhắc đến với tên gọi hàng siêu trường siêu trọng.

Khác với vận chuyển hàng hóa thông thường, bài toán đối với hàng siêu trường siêu trọng không đơn giản là tìm một chiếc xe có thể “chở vừa”. Doanh nghiệp phải đồng thời tính toán kích thước, trọng lượng, tải trọng trục, loại phương tiện, thiết bị nâng hạ, tuyến đường, cầu đường, bán kính quay đầu, chiều cao chướng ngại vật, giấy phép và phương án đảm bảo an toàn.

Chỉ một thông số sai cũng có thể khiến phương tiện không qua được cầu, không vào được công trường hoặc thiết bị không thể hạ xuống đúng vị trí.

Vậy vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng cần chuẩn bị những gì?

1. Hàng siêu trường siêu trọng là gì?

Trong thực tế logistics, cụm từ hàng siêu trường siêu trọng thường được sử dụng để chỉ những loại hàng hóa có kích thước hoặc trọng lượng lớn, vượt khả năng vận chuyển thông thường và cần phương tiện, phương án tổ chức vận tải chuyên biệt.

Doanh nghiệp có thể gặp các loại hàng như:

• Máy biến áp công suất lớn.
• Máy phát điện công nghiệp.
• Máy CNC và thiết bị sản xuất.
• Lò hơi.
• Bồn chứa công nghiệp.
• Kết cấu thép.
• Dầm.
• Thiết bị điện gió.
• Thiết bị nhà máy điện.
• Máy móc xây dựng.
• Thiết bị khai khoáng.
• Dây chuyền sản xuất.
• Module công nghiệp.
• Thiết bị dầu khí.
• Máy móc phục vụ các dự án EPC.

Việc xác định một kiện hàng có thuộc trường hợp quá khổ, quá tải hoặc cần áp dụng quy định vận chuyển đặc biệt phải căn cứ vào kích thước, khối lượng thực tế, phương tiện và quy định hiện hành tại thời điểm vận chuyển.

Vì vậy doanh nghiệp không nên tự kết luận chỉ dựa trên cảm giác rằng “máy này hơi lớn”.

2. Vì sao vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng phức tạp?

Một kiện hàng thông thường có thể xử lý theo quy trình:

Đặt xe → bốc hàng → vận chuyển → dỡ hàng.

Nhưng với hàng siêu trường siêu trọng, quá trình thường phải bắt đầu sớm hơn nhiều:

Nhận thông số kỹ thuật

→ Khảo sát hàng

→ Khảo sát điểm lấy

→ Khảo sát điểm giao

→ Khảo sát tuyến đường

→ Tính toán phương tiện

→ Lập phương án nâng hạ

→ Xác định yêu cầu pháp lý

→ Tổ chức vận chuyển

→ Bàn giao tại dự án.

Điểm khó nằm ở việc các yếu tố liên quan chặt chẽ với nhau.

Ví dụ một thiết bị cao 4 m.

Nếu đặt lên một loại moóc có sàn cao, tổng chiều cao của tổ hợp có thể không phù hợp với một số chướng ngại trên tuyến.

Khi đó giải pháp không nhất thiết là thay đổi hàng hóa mà có thể phải lựa chọn moóc có chiều cao sàn thấp hơn hoặc thay đổi tuyến vận chuyển.

Đó là lý do phương tiện chỉ có thể được lựa chọn chính xác sau khi hiểu rõ hàng và tuyến đường.

3. Thông tin đầu tiên cần có: kích thước và trọng lượng

Trước khi yêu cầu báo giá, doanh nghiệp nên chuẩn bị tối thiểu:

Chiều dài

Chiều rộng

Chiều cao

Trọng lượng

Số lượng kiện

Hình ảnh thực tế

Bản vẽ kỹ thuật nếu có.

Không nên chỉ gửi thông tin:

“Có một máy khoảng 50 tấn cần vận chuyển.”

50 tấn mới chỉ phản ánh trọng lượng.

Một thiết bị:

50 tấn – dài 5 m – rộng 2,5 m – cao 2,8 m

có phương án hoàn toàn khác một thiết bị:

50 tấn – dài 15 m – rộng 4 m – cao 4,5 m.

Vì vậy trong vận chuyển hàng đặc biệt, Dài × Rộng × Cao × Trọng lượng luôn phải được xem xét cùng nhau.

4. Trọng tâm của hàng hóa đặc biệt quan trọng

Không phải cứ một kiện hàng nặng 80 tấn thì trọng lượng được phân bố đều trên toàn bộ diện tích đáy.

Ví dụ một máy có tổng trọng lượng 80 tấn nhưng phần động cơ và cụm truyền động tập trung ở một phía.

Trọng tâm khi đó có thể lệch đáng kể.

Nếu đặt thiết bị không đúng vị trí trên moóc, tải trọng có thể phân bố không hợp lý lên các trục.

Điều này ảnh hưởng đến:

Độ ổn định của phương tiện

Khả năng vào cua

Khả năng phanh

Tải trọng trục

và an toàn toàn bộ hành trình.

Vì vậy với thiết bị lớn, doanh nghiệp nên cung cấp Center of Gravity – COG nếu nhà sản xuất có tài liệu.

5. Lựa chọn phương tiện phù hợp

Không phải hàng siêu trường siêu trọng nào cũng sử dụng cùng một loại phương tiện.

Tùy kích thước và trọng lượng, đơn vị vận tải có thể nghiên cứu các loại:

Moóc sàn

Moóc lùn

Moóc nhiều trục

Module trailer

Hydraulic modular trailer

hoặc những phương tiện chuyên dụng khác.

Với thiết bị có chiều cao lớn, việc sử dụng moóc sàn thấp có thể giúp giảm tổng chiều cao của tổ hợp.

Với thiết bị có trọng lượng đặc biệt lớn, phương án nhiều trục giúp phân bổ tải trọng phù hợp hơn.

Do đó không nên lựa chọn theo suy nghĩ:

“Máy 80 tấn thì chỉ cần tìm xe chở được 80 tấn.”

Bài toán chính xác hơn là:

Phương tiện nào có thể vận chuyển thiết bị này an toàn trên chính tuyến đường dự kiến?

6. Khảo sát tuyến đường là bước gần như không thể bỏ qua

Đối với shipment thông thường, tuyến đường có thể được xác định tương đối dễ dàng.

Nhưng với hàng siêu trường siêu trọng, khảo sát tuyến là một phần rất quan trọng của dự án.

Các yếu tố cần kiểm tra có thể bao gồm:

Chiều rộng mặt đường

Cầu

Hầm

Cống

Độ dốc

Bán kính cua

Vòng xoay

Cổng chào

Biển báo

Dây điện

Cáp viễn thông

Cây xanh

Giới hạn chiều cao

Khả năng chịu tải của tuyến

Điểm dừng tạm

Lối vào công trường.

Có những tuyến ngắn hơn 20 km nhưng không thể sử dụng vì một cây cầu hoặc khúc cua không phù hợp.

Trong khi tuyến khác dài thêm 50 km lại khả thi hơn.

Vì vậy:

Tuyến đường ngắn nhất chưa chắc là tuyến vận chuyển tốt nhất.

7. Đặc biệt chú ý đến cầu và tải trọng trục

Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với hàng có trọng lượng lớn.

Không thể chỉ lấy:

Trọng lượng hàng + trọng lượng xe

rồi kết luận phương tiện có thể đi qua tuyến.

Cần xem xét cách trọng lượng được phân bổ trên các trục.

Đối với những shipment đặc biệt, phương án phương tiện có thể phải sử dụng nhiều trục nhằm phân bổ tải trọng.

Ngoài ra, khả năng lưu thông qua cầu và các công trình trên tuyến phải được đánh giá theo yêu cầu kỹ thuật và quy định áp dụng.

Không nên đưa một thiết bị cực nặng lên tuyến đường chỉ dựa trên kinh nghiệm rằng:

“Xe trước đây từng chạy qua đây.”

Mỗi shipment có thể có cấu hình hoàn toàn khác.

8. Chiều cao là một rủi ro thường bị đánh giá thấp

Doanh nghiệp thường tập trung vào trọng lượng mà quên mất chiều cao.

Giả sử thiết bị cao:

4,2 m.

Nhưng sau khi đặt lên moóc, tổng chiều cao của tổ hợp có thể tăng đáng kể.

Lúc đó cần kiểm tra:

Cầu vượt

Dây điện

Biển báo

Cổng

Hệ thống đường ống

Cây xanh

và các chướng ngại khác.

Chỉ một vị trí không đủ khoảng tĩnh không cũng có thể khiến toàn bộ tuyến vận chuyển không thể thực hiện như dự kiến.

Đây cũng là lý do lựa chọn moóc lùn đôi khi có ý nghĩa quyết định.

9. Lập phương án nâng hàng lên phương tiện

Một thiết bị 100 tấn không thể đơn giản sử dụng một chiếc cẩu bất kỳ để nâng.

Cần tính toán:

Trọng lượng thiết bị

Bán kính làm việc

Chiều cao nâng

Vị trí đặt cẩu

Khả năng chịu tải của nền

Điểm nâng

Dây cáp

Shackle

Spreader Beam

và các thiết bị rigging khác.

Khả năng nâng của cẩu thay đổi theo bán kính làm việc.

Vì vậy:

Máy 100 tấn không đồng nghĩa chỉ cần cẩu 100 tấn.

Nếu cẩu phải đứng xa kiện hàng, khả năng nâng thực tế tại bán kính đó có thể thấp hơn nhiều.

Phương án nâng cần được tính toán bởi đội ngũ có chuyên môn phù hợp.

10. Điểm nâng và thiết bị rigging phải chính xác

Với thiết bị công nghiệp, nhà sản xuất thường có quy định về:

Lifting Point

Center of Gravity

và cách nâng.

Không nên tự ý móc cáp vào vị trí thuận tiện nhất.

Móc sai vị trí có thể:

Làm biến dạng kết cấu

Hỏng vỏ thiết bị

Làm lệch máy

hoặc khiến kiện hàng mất cân bằng khi đang treo.

Đối với những thiết bị có giá trị lớn, nên sử dụng bản vẽ nâng nếu có.

Các thiết bị rigging cũng phải phù hợp với tải trọng và phương án thực tế.

11. Chằng buộc hàng hóa trên phương tiện

Sau khi thiết bị được đặt lên moóc, bước tiếp theo là cố định hàng.

Trong quá trình vận chuyển, kiện hàng chịu tác động khi:

Tăng tốc

Phanh

Vào cua

Lên/xuống dốc

Đi qua mặt đường không bằng phẳng.

Nếu hệ thống chằng buộc không phù hợp, hàng có thể xê dịch.

Tùy thiết bị, phương án có thể sử dụng:

Xích

Tăng đơ

Dây chằng

Điểm neo

Gỗ chèn

Khung đỡ

hoặc kết cấu cố định chuyên dụng.

Không nên xem chằng buộc là bước phụ sau khi đã đặt hàng lên xe.

Đối với hàng siêu trường siêu trọng, đây là một phần của phương án kỹ thuật vận chuyển.

12. Khảo sát điểm giao quan trọng không kém tuyến đường

Có trường hợp hàng đi được hàng trăm kilomet nhưng khi tới dự án lại không vào được vị trí lắp đặt.

Nguyên nhân có thể là:

Cổng công trường nhỏ

Bán kính cua không đủ

Nền yếu

Không có vị trí đặt cẩu

Đường nội bộ quá hẹp

Có công trình tạm chắn đường.

Do đó phải khảo sát cả:

Điểm lấy + toàn tuyến + điểm giao.

Nếu thiết bị phải được đưa trực tiếp vào vị trí móng máy, phương án còn cần xem xét hướng phương tiện tiếp cận để việc cẩu hoặc hạ thiết bị diễn ra thuận lợi.

13. Thủ tục và yêu cầu pháp lý phải được chuẩn bị trước

Đối với hàng hóa hoặc phương tiện có kích thước, khối lượng vượt giới hạn thông thường, doanh nghiệp cần xác định các thủ tục và điều kiện vận chuyển theo quy định hiện hành tại thời điểm thực hiện.

Tùy shipment và tuyến đường, có thể liên quan đến yêu cầu về:

Phương tiện

Giấy phép lưu hành

Tuyến đường

Thời gian vận chuyển

Các điều kiện đảm bảo an toàn

và những nội dung quản lý khác.

Do quy định có thể thay đổi, doanh nghiệp không nên sử dụng một bộ thông tin cũ cho mọi dự án.

Ngay khi có kích thước và trọng lượng chính thức, cần kiểm tra yêu cầu áp dụng cho shipment cụ thể.

14. Thời gian vận chuyển không thể tính như xe tải thông thường

Một xe tải có thể chạy tuyến A – B trong một khoảng thời gian nhất định.

Nhưng hàng siêu trường siêu trọng trên cùng tuyến chưa chắc có thời gian tương tự.

Phương tiện có thể phải:

Di chuyển với tốc độ phù hợp

Đi theo tuyến đã khảo sát

Vận chuyển trong khung giờ được phép

Dừng kiểm tra chằng buộc

Phối hợp tại các vị trí đặc biệt

hoặc xử lý những điều kiện khác trên tuyến.

Vì vậy khách hàng không nên chỉ hỏi:

“Từ cảng về nhà máy 200 km thì mấy tiếng?”

Cần xây dựng Transportation Schedule cho toàn bộ hành trình.

15. Chi phí vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng gồm những gì?

Chi phí của một dự án không chỉ gồm tiền xe.

Tùy shipment có thể phải tính:

Phương tiện vận chuyển

Đầu kéo

Moóc chuyên dụng

Cẩu

Xe nâng

Nhân công rigging

Khảo sát tuyến

Đóng gói

Chằng buộc

Thủ tục liên quan

Thiết bị hỗ trợ

Chi phí tổ chức tại điểm lấy/giao

và các chi phí phát sinh theo phương án cụ thể.

Vì vậy rất khó báo giá chính xác chỉ bằng câu:

“Chở máy 50 tấn giá bao nhiêu?”

Muốn báo giá sát thực tế cần có dữ liệu kỹ thuật.

16. Bảo hiểm đặc biệt quan trọng với thiết bị giá trị cao

Một máy biến áp, dây chuyền hoặc thiết bị dự án có thể trị giá hàng chục tỷ đồng.

Trong trường hợp đó, doanh nghiệp nên xem xét kỹ:

Bảo hiểm hàng hóa

Phạm vi trách nhiệm

Giá trị khai báo

Điều kiện bảo hiểm

Các trường hợp loại trừ

và quy trình xử lý khi xảy ra sự cố.

Không nên mặc định rằng thuê một đơn vị vận chuyển đồng nghĩa mọi rủi ro đều được bồi thường toàn bộ theo giá trị hàng hóa.

Các điều kiện này nên được làm rõ trước khi shipment bắt đầu.

Quy trình vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng từ A-Z

Một dự án điển hình có thể được triển khai:

Bước 1: Nhận thông tin hàng hóa.

Bước 2: Kiểm tra bản vẽ và thông số kỹ thuật.

Bước 3: Khảo sát thực tế thiết bị.

Bước 4: Xác định trọng tâm và điểm nâng.

Bước 5: Khảo sát điểm lấy hàng.

Bước 6: Khảo sát tuyến vận chuyển.

Bước 7: Khảo sát điểm giao/công trường.

Bước 8: Lựa chọn phương tiện.

Bước 9: Lập phương án nâng hạ và chằng buộc.

Bước 10: Xác định thủ tục, giấy phép và điều kiện vận chuyển cần thiết.

Bước 11: Chuẩn bị cẩu, moóc và thiết bị hỗ trợ.

Bước 12: Nâng hàng lên phương tiện.

Bước 13: Cố định và kiểm tra an toàn.

Bước 14: Vận chuyển theo phương án đã thống nhất.

Bước 15: Đưa hàng đến công trường.

Bước 16: Cẩu/hạ thiết bị.

Bước 17: Kiểm tra tình trạng và bàn giao.

Những thông tin cần cung cấp để xây dựng phương án

Doanh nghiệp cần vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng nên chuẩn bị:

Tên thiết bị

Số lượng

Kích thước D × R × C

Trọng lượng

Bản vẽ

Hình ảnh

Center of Gravity

Lifting Point

Địa điểm lấy hàng

Địa điểm giao hàng

Ngày dự kiến vận chuyển

Giá trị thiết bị

Yêu cầu lắp đặt

Thiết bị nâng hiện có tại hai đầu.

Càng đầy đủ dữ liệu, phương án vận chuyển càng chính xác.

Đừng lựa chọn đơn vị vận chuyển chỉ dựa trên giá thấp nhất

Với hàng thông thường, giá cước là một tiêu chí quan trọng.

Nhưng với hàng siêu trường siêu trọng, một phương án rẻ hơn chưa chắc có tổng chi phí thấp hơn.

Nếu chọn sai moóc, phải đổi phương tiện.

Nếu không khảo sát tuyến, hàng có thể bị mắc tại một vị trí.

Nếu chọn sai cẩu, thiết bị đến nơi nhưng không thể hạ xuống.

Nếu chằng buộc không phù hợp, rủi ro thiệt hại có thể lớn hơn rất nhiều phần cước tiết kiệm được.

Vì vậy, một báo giá tốt phải đi kèm với phương án khả thi.

Dịch vụ vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng của Unicorn Logistics

Đối với những shipment đặc biệt, Unicorn Logistics hướng đến việc xây dựng phương án vận chuyển dựa trên thông số thực tế của thiết bị, địa điểm nhận hàng, địa điểm giao và điều kiện tuyến đường.

Vận chuyển hàng dự án có thể cần phối hợp nhiều công đoạn từ giao nhận tại cảng, vận tải nội địa, phương tiện chuyên dụng, cẩu – nâng hạ đến giao hàng tại nhà máy hoặc công trường.

Đặc biệt với thiết bị nhập khẩu, việc kết nối kế hoạch vận chuyển quốc tế – thông quan hải quan – vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng nội địa ngay từ đầu giúp doanh nghiệp chủ động hơn về phương tiện, tiến độ và thời điểm đưa thiết bị ra khỏi cảng.

Kết luận

Vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng không đơn thuần là tìm một chiếc xe đủ lớn.

Đó là một bài toán tổng hợp giữa:

Hàng hóa + phương tiện + tải trọng + tuyến đường + nâng hạ + chằng buộc + quy định + tiến độ + an toàn.

Đối với máy móc, thiết bị và hàng dự án có giá trị cao, nguyên tắc quan trọng nhất là:

Khảo sát trước – tính toán trước – lập phương án trước – sau đó mới vận chuyển.

Một phương án được chuẩn bị kỹ có thể mất nhiều thời gian hơn trước ngày khởi hành, nhưng chính sự chuẩn bị đó giúp hạn chế những tình huống tốn kém nhất: xe không đi được, hàng không qua được, cẩu không nâng được hoặc thiết bị đến công trường nhưng không thể đưa vào vị trí lắp đặt.

Với hàng siêu trường siêu trọng, mục tiêu cuối cùng không chỉ là đưa thiết bị từ điểm A đến điểm B, mà phải là đưa đúng thiết bị đến đúng vị trí, đúng tiến độ và trong điều kiện an toàn để doanh nghiệp có thể tiếp tục lắp đặt, vận hành dự án.