Nhu cầu mua ô tô trực tiếp từ nước ngoài ngày càng phổ biến, đặc biệt với những mẫu xe chưa được phân phối chính thức tại Việt Nam, xe có cấu hình đặc biệt hoặc xe mà người mua tìm được với mức giá hấp dẫn tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ hay châu Âu.
Một trong những câu hỏi thường gặp nhất là: Cá nhân có được nhập khẩu ô tô về Việt Nam không, hay bắt buộc phải thông qua doanh nghiệp nhập khẩu ô tô?
Câu trả lời không đơn giản chỉ là “có” hoặc “không”. Việc một cá nhân có thể đưa một chiếc xe về Việt Nam còn phụ thuộc vào tình trạng xe mới hay đã qua sử dụng, hình thức nhập khẩu, nguồn gốc phương tiện, chính sách quản lý tại thời điểm nhập khẩu và mục đích nhập xe.
Dưới đây là những vấn đề quan trọng cần tìm hiểu trước khi một cá nhân quyết định mua ô tô ở nước ngoài và đưa về Việt Nam.
Cá nhân có thể nhập khẩu ô tô về Việt Nam không?
Về nguyên tắc, không nên hiểu rằng cứ là cá nhân thì hoàn toàn không được nhập khẩu ô tô.
Tuy nhiên, ô tô nguyên chiếc thuộc nhóm hàng hóa được quản lý khá chặt chẽ. Quy trình nhập khẩu không giống việc một cá nhân đặt mua điện thoại, máy tính hay một sản phẩm tiêu dùng từ nước ngoài.
Tùy trường hợp, người nhập khẩu phải đáp ứng các quy định liên quan đến:
- Chính sách nhập khẩu phương tiện.
- Hồ sơ nguồn gốc xe.
- Điều kiện đối với xe mới hoặc xe đã qua sử dụng.
- Kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật.
- Bảo vệ môi trường.
- Hải quan.
- Thuế.
- Đăng ký phương tiện sau nhập khẩu.
Ngoài ra cần phân biệt cá nhân nhập một chiếc xe phục vụ nhu cầu riêng với hoạt động nhập khẩu ô tô để kinh doanh, phân phối.
Nếu mục đích là kinh doanh ô tô nhập khẩu, các điều kiện đối với doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh cần được xem xét riêng.
1. Trước tiên phải xác định xe mới hay xe đã qua sử dụng
Đây là yếu tố rất quan trọng.
Ô tô mới
Nếu chiếc xe hoàn toàn mới, doanh nghiệp hoặc cá nhân liên quan cần kiểm tra chính sách áp dụng đối với loại phương tiện đó tại thời điểm nhập khẩu.
Không phải cứ mua được xe mới ở nước ngoài là chắc chắn có thể đưa về Việt Nam và đăng ký lưu hành.
Thông tin cần kiểm tra gồm:
Hãng xe – Model – VIN – năm sản xuất – loại động cơ – dung tích – số chỗ – công suất – xuất xứ – tiêu chuẩn kỹ thuật.
Đối với xe điện còn cần chú ý đến motor, pin, công suất và các thông số kỹ thuật liên quan.
Ô tô đã qua sử dụng
Xe cũ phức tạp hơn.
Việt Nam có những quy định riêng đối với ô tô đã qua sử dụng nhập khẩu, do đó người mua phải kiểm tra điều kiện áp dụng trước khi giao dịch.
Đặc biệt không nên mua xe trước rồi mới hỏi:
“Xe này có đưa về Việt Nam được không?”
Thứ tự nên ngược lại:
Kiểm tra xe có đủ điều kiện nhập khẩu → tính thuế và chi phí → kiểm tra hồ sơ → sau đó mới quyết định mua.
2. Không phải chiếc xe nào ở nước ngoài cũng có thể nhập về
Một chiếc xe đang lưu hành hợp pháp tại nước ngoài không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện nhập khẩu và lưu hành tại Việt Nam.
Ví dụ người mua tìm thấy một chiếc xe giá rất tốt tại Mỹ hoặc Trung Quốc. Xe có giấy tờ đầy đủ và đang được sử dụng bình thường tại quốc gia đó.
Điều này mới chứng minh tình trạng pháp lý của phương tiện tại thị trường sở tại.
Khi đưa về Việt Nam, phương tiện còn phải được xem xét theo quy định của Việt Nam.
Các vấn đề cần kiểm tra có thể liên quan đến:
tuổi xe, tình trạng phương tiện, loại xe, thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, khí thải, nguồn gốc và những yêu cầu quản lý chuyên ngành khác.
Đây là lý do việc kiểm tra hồ sơ xe trước khi chuyển tiền cực kỳ quan trọng.
3. Cần chuẩn bị hồ sơ nguồn gốc của chiếc xe
Đối với một chiếc ô tô nhập khẩu, giấy tờ chứng minh nguồn gốc và giao dịch có vai trò rất quan trọng.
Tùy trường hợp cụ thể, hồ sơ có thể liên quan đến:
Commercial Invoice hoặc chứng từ mua bán
Hợp đồng mua bán nếu có
Bill of Lading hoặc chứng từ vận chuyển
Thông tin VIN
Catalogue/Specification
Chứng từ xuất xứ khi phù hợp
Giấy tờ của phương tiện tại nước xuất khẩu
Các chứng nhận, tài liệu kỹ thuật cần thiết
và những giấy tờ khác tùy loại hình nhập khẩu.
Đối với xe đã qua sử dụng, hồ sơ liên quan đến đăng ký, lưu hành hoặc tình trạng phương tiện tại nước ngoài có thể đặc biệt quan trọng.
Các thông tin phải có tính thống nhất.
Ví dụ VIN trên xe không được khác VIN trong hồ sơ. Model, năm sản xuất, thông số động cơ và những thông tin nhận diện quan trọng cũng cần được kiểm tra kỹ.
4. Cá nhân vẫn phải quan tâm đến HS Code
HS Code không chỉ dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Khi một chiếc xe được nhập khẩu, việc phân loại hàng hóa vẫn rất quan trọng vì HS Code liên quan trực tiếp đến chính sách và nghĩa vụ thuế.
Ô tô không có duy nhất một HS Code.
Việc phân loại có thể phụ thuộc vào:
- Xe chở người hay chở hàng.
- Số chỗ.
- Loại động cơ.
- Dung tích xi-lanh.
- Xe xăng/dầu.
- Hybrid.
- Plug-in Hybrid.
- Xe điện.
- Loại phương tiện chuyên dụng.
Do đó, trước khi mua xe, người nhập khẩu nên có thông số kỹ thuật đầy đủ để xác định mã HS dự kiến và tính chi phí.
5. Thuế là vấn đề cần tính trước khi quyết định tự nhập xe
Đây thường là điểm khiến nhiều người thay đổi quyết định sau khi tìm hiểu kỹ.
Ví dụ bạn thấy một chiếc ô tô tại nước ngoài có giá quy đổi khoảng 700 triệu đồng.
Không thể đơn giản tính:
700 triệu + 50 triệu tiền vận chuyển = 750 triệu.
Giá mua xe chỉ là một phần trong tổng chi phí.
Tùy loại xe và trường hợp nhập khẩu, các nghĩa vụ thuế có thể liên quan đến:
Thuế nhập khẩu
Thuế tiêu thụ đặc biệt
Thuế giá trị gia tăng
cùng những khoản thuế, phí khác nếu thuộc trường hợp áp dụng.
Thuế nhập khẩu lại phụ thuộc vào HS Code, xuất xứ và chính sách thuế tương ứng.
Thuế tiêu thụ đặc biệt có thể chịu ảnh hưởng bởi loại phương tiện, cấu hình động lực, dung tích động cơ và những tiêu chí liên quan theo quy định.
Vì vậy, hai chiếc xe cùng có giá mua 700 triệu đồng tại nước ngoài nhưng tổng chi phí sau khi nhập về Việt Nam có thể rất khác nhau.
6. Ngoài thuế còn rất nhiều chi phí logistics
Đây là lý do không nên quyết định nhập xe chỉ bằng cách so sánh:
Giá xe tại nước ngoài vs. giá xe tại Việt Nam.
Một phương án nhập khẩu thực tế có thể bao gồm:
Giá mua xe
-
chi phí đưa xe đến cảng/kho xuất
-
thủ tục tại nước xuất khẩu
-
cước vận chuyển quốc tế
-
bảo hiểm nếu mua
-
chi phí tại cảng Việt Nam
-
thuế nhập khẩu
-
thuế tiêu thụ đặc biệt
-
VAT
-
kiểm tra/chứng nhận theo quy định
-
dịch vụ thông quan
-
lưu kho/lưu bãi nếu phát sinh
-
vận chuyển xe từ cảng về địa điểm nhận
-
những chi phí hợp lệ khác.
Tổng của các khoản này tạo nên Landed Cost của chiếc xe.
Nếu mục tiêu là tiết kiệm tiền, cá nhân nên tính Landed Cost trước khi mua.
Có những trường hợp giá xe nước ngoài rất hấp dẫn nhưng sau khi cộng toàn bộ thuế và logistics, chênh lệch so với mua xe có sẵn tại Việt Nam không còn nhiều.
7. Ô tô nhập khẩu còn phải thực hiện các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành
Một trong những khác biệt lớn giữa nhập ô tô và nhập hàng tiêu dùng thông thường nằm ở vấn đề này.
Ô tô là phương tiện tham gia giao thông nên chịu các yêu cầu quản lý liên quan đến chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Tùy loại phương tiện và hình thức nhập khẩu, hồ sơ, trình tự kiểm tra và cơ quan xử lý có thể khác nhau.
Do đó, người mua không nên chỉ chuẩn bị:
Invoice + Bill of Lading + tiền đóng thuế
rồi cho rằng có thể nhận xe.
Trước khi xe rời nước xuất khẩu, cần xác định rõ những hồ sơ kỹ thuật nào phải có để phục vụ quá trình xử lý tại Việt Nam.
Nếu xe đã cập cảng nhưng thiếu giấy tờ cần thiết, thời gian chờ xử lý có thể khiến chi phí tăng nhanh.
8. Xe được vận chuyển về Việt Nam bằng cách nào?
Tùy quốc gia xuất khẩu, cảng đi, loại xe và số lượng phương tiện, có thể sử dụng các phương án khác nhau.
Vận chuyển bằng container
Một hoặc nhiều phương tiện có thể được bố trí trong container nếu kích thước và phương án khai thác phù hợp.
Ưu điểm là xe nằm trong container tương đối độc lập với môi trường bên ngoài.
Tuy nhiên phải thực hiện tốt việc:
đưa xe vào container – định vị – chằng buộc – chống dịch chuyển – kiểm soát khoảng cách an toàn.
Vận chuyển Ro-Ro
Ro-Ro là phương thức được thiết kế để phương tiện bánh lốp có thể được đưa lên và xuống tàu theo phương án khai thác chuyên dụng.
Đây là hình thức phổ biến trong vận chuyển ô tô quốc tế trên những tuyến có dịch vụ phù hợp.
Việc lựa chọn Ro-Ro hay container cần dựa trên tuyến vận chuyển, cảng, lịch tàu, loại xe, chi phí và yêu cầu bảo vệ phương tiện.
9. Cá nhân có nên tự thực hiện toàn bộ thủ tục?
Về mặt thực tế, vấn đề không chỉ nằm ở việc “có được tự nhập hay không”, mà còn là:
Tự nhập có hiệu quả và kiểm soát được rủi ro hay không?
Nếu chưa từng thực hiện nhập khẩu ô tô, cá nhân sẽ phải xử lý khá nhiều vấn đề:
Kiểm tra chính sách → HS Code → hồ sơ nước xuất khẩu → vận chuyển → chứng từ → kiểm tra chuyên ngành → hải quan → thuế → nhận xe.
Sai ở bước đầu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ những bước phía sau.
Do đó, trước khi chuyển tiền cho người bán, nên nhờ đơn vị có kinh nghiệm kiểm tra trước hồ sơ và xây dựng phương án nhập khẩu.
10. Khi nào cá nhân nhập xe có thể hợp lý?
Không phải trường hợp nào tự nhập xe cũng nhằm mục tiêu mua được xe rẻ hơn.
Việc nhập khẩu có thể đáng cân nhắc khi:
Việt Nam chưa phân phối mẫu xe đó.
Hoặc:
Phiên bản mong muốn không được bán chính hãng tại Việt Nam.
Ví dụ người mua muốn một cấu hình động cơ, màu sắc, option hoặc phiên bản đặc biệt.
Ngoài ra còn có những trường hợp người đang sinh sống ở nước ngoài sở hữu phương tiện và muốn đưa xe về Việt Nam theo loại hình phù hợp.
Ngược lại, nếu chiếc xe đã được phân phối rộng rãi trong nước thì cần tính toán rất kỹ.
Bởi nhà phân phối nhập số lượng lớn thường có lợi thế về logistics, quy trình và hệ thống dịch vụ sau bán hàng mà một cá nhân nhập một chiếc xe khó có được.
Đừng mua xe trước rồi mới tìm hiểu thủ tục nhập khẩu
Nếu chỉ ghi nhớ một điều trong bài viết này thì đây là điều quan trọng nhất.
Quy trình hợp lý nên là:
Chọn mẫu xe dự kiến
↓
Thu thập VIN và thông số kỹ thuật
↓
Xác định xe mới/cũ
↓
Kiểm tra khả năng nhập khẩu
↓
Xác định HS Code
↓
Kiểm tra hồ sơ cần thiết
↓
Tính thuế
↓
Tính chi phí vận chuyển và các chi phí đầu cuối
↓
Tính Landed Cost
↓
Đánh giá khả năng đăng ký/lưu hành theo trường hợp cụ thể
↓
Sau đó mới quyết định mua xe.
Không nên làm ngược:
Mua xe → thanh toán → đưa ra cảng → rồi mới hỏi thủ tục Việt Nam.
Đối với một sản phẩm có giá trị vài trăm triệu đến vài tỷ đồng, rủi ro của cách làm này là quá lớn.
Cá nhân muốn nhập một chiếc xe nên cung cấp những thông tin gì?
Nếu muốn kiểm tra sơ bộ khả năng nhập khẩu và chi phí trước khi mua, hãy chuẩn bị ít nhất:
1. Quốc gia mua xe
2. Hãng và Model
3. Xe mới hay đã qua sử dụng
4. Năm sản xuất
5. VIN nếu đã có
6. Loại động cơ
7. Dung tích động cơ
8. Công suất
9. Số chỗ
10. Giá mua dự kiến
11. Catalogue hoặc Specification
Chỉ khi có những thông tin này mới có thể bắt đầu đánh giá tương đối chính xác phương án nhập khẩu.
Nếu chỉ hỏi:
“Nhập một chiếc ô tô từ Mỹ về Việt Nam hết bao nhiêu tiền?”
thì gần như chưa đủ dữ liệu để tính toán.
Một chiếc xe điện, một chiếc sedan máy xăng 2.0L và một chiếc SUV dung tích động cơ lớn có thể tạo ra ba bài toán chi phí hoàn toàn khác nhau.
Kết luận: Cá nhân có được nhập khẩu ô tô về Việt Nam không?
Cá nhân có thể có những trường hợp nhập khẩu ô tô về Việt Nam, nhưng không nên hiểu rằng bất kỳ cá nhân nào cũng có thể mua bất kỳ chiếc xe nào ở nước ngoài rồi đơn giản vận chuyển về và đăng ký sử dụng.
Khả năng thực hiện phụ thuộc vào loại hình nhập khẩu, tình trạng xe, nguồn gốc, hồ sơ, đặc tính kỹ thuật và quy định áp dụng tại thời điểm nhập khẩu.
Trước khi mua xe, cần kiểm tra ít nhất bốn vấn đề:
Xe có thuộc trường hợp được nhập khẩu không?
Hồ sơ của xe có đáp ứng yêu cầu không?
Tổng thuế và chi phí để đưa xe về Việt Nam là bao nhiêu?
Sau khi nhập khẩu, xe có đủ điều kiện hoàn thiện các thủ tục để lưu hành theo mục đích dự kiến không?
Với mặt hàng có giá trị cao như ô tô, việc bỏ chi phí kiểm tra phương án trước khi đặt mua thường hợp lý hơn rất nhiều so với việc xe đã được thanh toán và vận chuyển về Việt Nam rồi mới phát hiện hồ sơ hoặc điều kiện nhập khẩu có vấn đề.
Nếu có kế hoạch nhập một chiếc xe cụ thể, người mua nên chuẩn bị đầy đủ thông tin phương tiện và làm việc với đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển quốc tế và dịch vụ thông quan hải quan có kinh nghiệm với mặt hàng ô tô để kiểm tra toàn bộ phương án trước khi giao dịch.